Dla kogo?
Dla kogo nie?
Dlaczego właśnie teraz?
Spójność rozdziałów
Cicha manipulacja
Zawartość
To nie jest "jakiś" poradnik
Co się zmienia po?
Bibliografia
Format
Niewygodne pytania
O Archiwum Veritatis
Dla kogo?
Ten Protokół jest dla ciebie, jeśli czujesz, że w tym świecie od dawna coś działa przeciwko twojej uwadze.
Jeśli masz już dość klikania, reagowania, przepraszania i wmawiania sobie, że „po prostu tak już jest”.
Jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego tak łatwo można wywołać w tobie poczucie braku, poczucie winy, strach przed oceną albo presję, by natychmiast podjąć decyzję.
To nie jest materiał dla osób, które przed snem szukają lekkiej rozrywki.
Jest dla tych, którzy wreszcie chcą dostrzec mechanizmy, które większość ludzi gdzieś w głębi czuje, ale których nigdy nie potrafi nazwać.
Dla kogo nie?
Nie jesteś gotowy, jeśli nadal musisz wierzyć, że wszystko, co robisz, jest w pełni twoją własną, świadomą decyzją.
Że reklama na ciebie nie działa. Że algorytmy jedynie pokazują treści. Że ludzie nigdy nie naciskają na twoje czułe punkty. Że poczucie winy, strach i potrzeba uznania nie mają wpływu na twoje decyzje.
Ten Protokół nie będzie cię głaskał po głowie.
Uderza w wygodne kłamstwa, które człowiek powtarza sobie przez lata, tylko po to, by nie musieć dostrzec, jak łatwo można nim sterować.
Jeśli chcesz jedynie usłyszeć potwierdzenie tego, co i tak już myślisz... odpuść.
Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie naprawdę zaczyna się gra czytaj dalej.
Dlaczego właśnie teraz?
Ponieważ świat nie będzie czekał, aż nauczysz się myśleć spokojniej.
Każdego dnia ktoś walczy o twoją uwagę. Reklamy, marki, ekrany, opinie, treści, powiadomienia, ludzie i algorytmy. Wszystko zostało zaprojektowane tak, abyś reagował szybciej, niż zdążysz pomyśleć.
Masz odczuwać brak. Masz klikać. Masz kupować. Masz porównywać się z innymi. Masz wierzyć, że wciąż czegoś ci brakuje.
Dziś przewagi nie ma ten, kto widzi więcej treści.
Przewagę ma ten, kto rozpoznaje, kto kieruje jego uwagą i dlaczego.
Spójność rozdziałów
To nie są przypadkowe rozdziały napisane i wrzucone w jeden materiał.
Najpierw zobaczysz, skąd pochodzą twoje schematy. Następnie zrozumiesz, w jaki sposób można wykorzystać je przeciwko tobie. Na końcu zaczniesz rozpoznawać te same mechanizmy w rozmowach, relacjach, mediach społecznościowych i decyzjach, które wcześniej wydawały ci się całkowicie normalne.
Jedna część uruchamia kolejną.
To nie jest zbiór porad.
To mapa systemu, przez który większość ludzi przechodzi po omacku.
Cicha manipulacja
Manipulacja rzadko przychodzi z krzykiem.
Najczęściej zaczyna się niewinnie. Od sugestii. Od presji czasu. Od poczucia winy. Od jednego zdania, które trafia dokładnie tam, gdzie jesteś najbardziej wrażliwy.
Nie mówi ci: „Zrób to”.
Sprawia, że sam zaczynasz wierzyć, że tego chcesz.
I właśnie dlatego działa.
Ponieważ najskuteczniejsza manipulacja nie wygląda jak atak.
Wygląda jak twoja własna decyzja.
Zawartość
Nie znajdziesz tutaj kolejnej listy tanich sztuczek.
W tym e-booku znajdziesz mechanizmy. Dowiesz się, jak działa wpływ. Jak wywołuje się potrzebę. Jak emocje ograniczają twoje myślenie. Jak poczucie winy przesuwa twoje granice. Jak ludzie, reklamy i systemy uczą cię reagować w przewidywalny sposób.
To nie jest tekst o tym, jak „uodpornić się w siedmiu krokach”.
To rozłożenie całej gry na części pierwsze.
Dopóki nie dostrzegasz mechanizmu, możesz przez całe życie wierzyć, że przegrywasz wyłącznie przez samego siebie.
To nie jest "jakiś" poradnik
Zwykły poradnik mówi ci, co powinieneś zrobić.
Ten Protokół pokazuje ci, dlaczego przez lata robiłeś rzeczy, których nie wybierałeś tak świadomie, jak ci się wydawało.
Nie chodzi tu o puste hasła, motywacyjne zdania ani szybkie odpowiedzi, które dobrze brzmią przez pięć minut.
Chodzi o mechanizm.
Oto, dlaczego odczuwasz brak. Dlaczego się zgadzasz, mimo że chcesz powiedzieć „nie”. Dlaczego reagujesz impulsywnie. Dlaczego określone słowa potrafią cię złamać, uspokoić albo popchnąć do podjęcia decyzji.
To nie jest poradnik, który przeczytasz, a później o nim zapomnisz.
To coś, co wchodzi pod skórę.
Co się zmienia po?
Zaczniesz dostrzegać rzeczy, których wcześniej nie widziałeś.
Rozmowa przestanie być tylko rozmową. Poczucie winy nie będzie już wyglądało jak przypadek. Impuls przestanie podszywać się pod świadomą decyzję.
Nie chodzi o to, że świat nagle stanie się prosty.
Chodzi o to, że przestanie być niewidzialny.
A kiedy raz dostrzeżesz określone mechanizmy, trudno będzie wrócić do dawnej naiwności.
Bibliografia
Bibliografia
Ustalenia przedstawione w książce w uproszczonej formie opierają się na pracach wymienionych poniżej. Pozycje uporządkowano według rozdziałów.
Rozdział 1
• Skinner, B. F., Science and Human Behavior, Macmillan, 1953.
• Ferster, C. B., Skinner, B. F., Schedules of Reinforcement, Appleton-Century-Crofts, 1957.
• Milgram, S., „Behavioral Study of Obedience”, Journal of Abnormal and Social Psychology, 67(4), 1963, s. 371–378.
• Milgram, S., Obedience to Authority: An Experimental View, Harper & Row, 1974.
Wyd. pol.: Posłuszeństwo wobec autorytetu.
Rozdział 2
• Bowlby, J., Attachment and Loss, t. 1: Attachment, Basic Books, 1969.
• Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., Wall, S., Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation, Erlbaum, 1978.
• Young, J. E., Klosko, J. S., Weishaar, M. E., Schema Therapy: A Practitioner’s Guide, Guilford Press, 2003.
Wyd. pol.: Terapia schematów.
• Felitti, V. J. i in., „Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults” (badanie ACE), American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 1998, s. 245–258.
Rozdział 3
• Berridge, K. C., Robinson, T. E., „What Is the Role of Dopamine in Reward: Hedonic Impact, Reward Learning, or Incentive Salience?”, Brain Research Reviews, 28(3), 1998, s. 309–369.
• Berridge, K. C., Robinson, T. E., „Liking, Wanting, and the Incentive-Sensitization Theory of Addiction”, American Psychologist, 71(8), 2016, s. 670–679.
• Schüll, N. D., Addiction by Design: Machine Gambling in Las Vegas, Princeton University Press, 2012.
• Fogg, B. J., „A Behavior Model for Persuasive Design”, Persuasive ’09, ACM, 2009.
• Harris, T., materiały Center for Humane Technology, od 2016 roku.
Rozdział 4
• Kahneman, D., Tversky, A., „Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk”, Econometrica, 47(2), 1979, s. 263–291.
• Mullainathan, S., Shafir, E., Scarcity: Why Having Too Little Means So Much, Times Books, 2013.
Rozdział 5
• Asch, S. E., „Effects of Group Pressure upon the Modification and Distortion of Judgments”, w: H. Guetzkow (red.), Groups, Leadership and Men, Carnegie Press, 1951.
• Asch, S. E., „Studies of Independence and Conformity: I. A Minority of One against a Unanimous Majority”, Psychological Monographs: General and Applied, 70(9), 1956, s. 1–70.
• Noelle-Neumann, E., Die Schweigespirale: Öffentliche Meinung – unsere soziale Haut, Piper, 1980.
Wyd. pol.: Spirala milczenia.
• Janis, I. L., Victims of Groupthink, Houghton Mifflin, 1972.
• Sherif, M., The Psychology of Social Norms, Harper, 1936.
• Latané, B., Darley, J. M., The Unresponsive Bystander: Why Doesn’t He Help?, Appleton-Century-Crofts, 1970.
Rozdział 6
• Kahneman, D., Thinking, Fast and Slow, Farrar, Straus and Giroux, 2011.
Wyd. pol.: Pułapki myślenia.
• Ekman, P., Friesen, W. V., Facial Action Coding System, Consulting Psychologists Press, 1978.
• Duchenne de Boulogne, G.-B., Mécanisme de la physionomie humaine, Paryż, 1862.
• Vrij, A., Detecting Lies and Deceit: Pitfalls and Opportunities, wyd. 2, Wiley, 2008.
• Vrij, A., Fisher, R., Mann, S., Leal, S., „Detecting Deception by Manipulating Cognitive Load”, Trends in Cognitive Sciences, 10(4), 2006, s. 141–142.
• DePaulo, B. M., Lindsay, J. J., Malone, B. E., Muhlenbruck, L., Charlton, K., Cooper, H., „Cues to Deception”, Psychological Bulletin, 129(1), 2003, s. 74–118.
Rozdział 7
• Mehrabian, A., Silent Messages, Wadsworth, 1971.
• Navarro, J., Karlins, M., What Every BODY Is Saying, Harper, 2008.
Wyd. pol.: Mowa ciała.
• Hall, E. T., The Hidden Dimension, Doubleday, 1966.
Wyd. pol.: Ukryty wymiar.
• Rizzolatti, G., Fadiga, L., Gallese, V., Fogassi, L., „Premotor Cortex and the Recognition of Motor Actions”, Cognitive Brain Research, 3(2), 1996, s. 131–141.
• Rizzolatti, G., Craighero, L., „The Mirror-Neuron System”, Annual Review of Neuroscience, 27, 2004, s. 169–192.
• Condon, W. S., Sander, L. W., „Neonate Movement Is Synchronized with Adult Speech”, Science, 183(4120), 1974, s. 99–101.
Rozdział 8
• Karpman, S. B., „Fairy Tales and Script Drama Analysis”, Transactional Analysis Bulletin, 7(26), 1968, s. 39–43.
• Stout, M., The Sociopath Next Door, Broadway Books, 2005.
Wyd. pol.: Socjopata z sąsiedztwa.
Rozdział 9
• Haley, J., Uncommon Therapy: The Psychiatric Techniques of Milton H. Erickson, Norton, 1973.
• Chomsky, N., Aspects of the Theory of Syntax, MIT Press, 1965.
• Johnstone, K., Impro: Improvisation and the Theatre, Faber & Faber, 1979.
• Schopenhauer, A., Eristische Dialektik oder Die Kunst, Recht zu behalten, wydanie pośmiertne, 1864.
Wyd. pol.: Erystyka, czyli sztuka prowadzenia sporów.
Rozdział 10
• Sapir, A., Scientific Content Analysis (SCAN), Laboratory for Scientific Interrogation, 1987.
• Lakoff, R., Language and Woman’s Place, Harper & Row, 1975.
• Pennebaker, J. W., The Secret Life of Pronouns, Bloomsbury Press, 2011.
Rozdział 11
• Jung, C. G., Aion: Beiträge zur Symbolik des Selbst, Rascher, 1951 — koncepcja cienia.
• Forer, B. R., „The Fallacy of Personal Validation: A Classroom Demonstration of Gullibility”, Journal of Abnormal and Social Psychology, 44(1), 1949, s. 118–123.
• Inbau, F. E., Reid, J. E., Buckley, J. P., Jayne, B. C., Criminal Interrogation and Confessions, wyd. 5, Jones & Bartlett, 2013.
• Materiały dotyczące „psychologii operacyjnej” i metody rozkładu (Zersetzung) pochodzą z dokumentacji Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego NRD, udostępnianej przez niemiecki urząd archiwów Stasi.
Rozdział 12
• Nickerson, R. S., „Confirmation Bias: A Ubiquitous Phenomenon in Many Guises”, Review of General Psychology, 2(2), 1998, s. 175–220.
• Wason, P. C., „On the Failure to Eliminate Hypotheses in a Conceptual Task”, Quarterly Journal of Experimental Psychology, 12(3), 1960, s. 129–140.
Rozdział 14
• Bernays, E., Crystallizing Public Opinion, Boni & Liveright, 1923.
• Bernays, E., Propaganda, Horace Liveright, 1928.
• Lippmann, W., Public Opinion, Harcourt, Brace, 1922.
Wyd. pol.: Opinia publiczna.
• Tversky, A., Kahneman, D., „The Framing of Decisions and the Psychology of Choice”, Science, 211(4481), 1981, s. 453–458.
• McCombs, M. E., Shaw, D. L., „The Agenda-Setting Function of Mass Media”, Public Opinion Quarterly, 36(2), 1972, s. 176–187.
• Institute for Propaganda Analysis, Propaganda Analysis, 1937–1938 — klasyczne chwyty propagandowe.
Rozdział 15
• Baumeister, R. F., Bratslavsky, E., Finkenauer, C., Vohs, K. D., „Bad Is Stronger Than Good”, Review of General Psychology, 5(4), 2001, s. 323–370.
• Tversky, A., Kahneman, D., „Availability: A Heuristic for Judging Frequency and Probability”, Cognitive Psychology, 5(2), 1973, s. 207–232.
Rozdział 16
• Youyou, W., Kosinski, M., Stillwell, D., „Computer-Based Personality Judgments Are More Accurate Than Those Made by Humans”, Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(4), 2015, s. 1036–1040.
• Kosinski, M., Stillwell, D., Graepel, T., „Private Traits and Attributes Are Predictable from Digital Records of Human Behavior”, Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(15), 2013, s. 5802–5805.
• Zuboff, S., The Age of Surveillance Capitalism, PublicAffairs, 2019.
Wyd. pol.: Wiek kapitalizmu inwigilacji.
• Pariser, E., The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You, Penguin Press, 2011.
• Thaler, R. H., Sunstein, C. R., Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness, Yale University Press, 2008.
Wyd. pol.: Impuls.
Rozdział 17
• Hasher, L., Goldstein, D., Toppino, T., „Frequency and the Conference of Referential Validity”, Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 16(1), 1977, s. 107–112.
• Zajonc, R. B., „Attitudinal Effects of Mere Exposure”, Journal of Personality and Social Psychology, 9(2, cz. 2), 1968, s. 1–27.
Rozdziały 18 i 19
• Cialdini, R. B., Influence: The Psychology of Persuasion, wydanie rozszerzone, Harper Business, 2021.
Wyd. pol.: Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka, GWP.
Rozdział 20
• Deci, E. L., Ryan, R. M., Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior, Plenum, 1985.
• Ryan, R. M., Deci, E. L., Self-Determination Theory: Basic Psychological Needs in Motivation, Development, and Wellness, Guilford Press, 2017.
• Flavell, J. H., „Metacognition and Cognitive Monitoring”, American Psychologist, 34(10), 1979, s. 906–911.
Format
Książka jest w formacie cyfrowym, po zakupieniu przychodzi mail z linkiem do pobrania PDF-a
Niewygodne pytania
Najbardziej niebezpieczne pytania to nie te, na które nie znasz odpowiedzi.
To te, na które odpowiedź od dawna czujesz, ale nie chcesz wypowiedzieć jej na głos.
Kto nauczył cię umniejszać samego siebie? Kto korzysta na tym, że odczuwasz poczucie winy? Dlaczego nazywasz strach rozsądkiem, podporządkowanie charakterem, a cudze oczekiwania własną decyzją?
Być może nigdy nie byłeś tak wolny, jak ci się wydawało.
Być może nauczyłeś się jedynie bronić własnych kajdan.
